• Kamil Krępa, dyrektor ds. leasingu TDJ Estate: Dobrym sygnałem dla najemców i ich pracowników jest certyfikat WELL Health and Safety
  • Sylwia Piechnik, Head of Office Leasing EPP: Trendem wzmocnionym przez pandemię były opcje wcześniejszego wyjścia z umowy oraz zmniejszenia wynajmowanej powierzchni. 
  • Izabela Potrykus, dyrektor Biura Wynajmu i Komercjalizacji Polskiego Holdingu Nieruchomości: Potrzebujemy więcej metrów kwadratowych na pracownika, ponieważ będziemy pracować w innym systemie.
  • Radosław Biedecki, radca prawny, partner, Kancelaria Noerr: Powrót pracowników do biur jest elementem wskazanym, przy zachowaniu elastyczności.
  • Michał Galimski, Partner, Head of Regional Market, Cushman & Wakefield: Teorie o całkowitym odejściu od biur są nieaktualne.
  • Agata Matuszewicz, Key Account Manger E-Commerce & Commercial Tork:  Biura chcą być gotowe do pracy i przyjęcia pracowników .
  • Marta Zawadzka, dyrektor ds. wynajmu powierzchni komercyjnych Yareal: Deweloperzy zawsze konkurowali jakością budynku. Teraz wchodzimy w nowy etap rywalizacji technologicznej.

O zmniejszeniu podaży na rynku biurowym świadczy chociażby fakt, że w Warszawie buduje się powierzchni biurowej najmniej od dziesięciu lat.

OBEJRZYJ RETRANSMISJĘ SESJI

– Pandemia osłabiła też popyt na biura. Najemcy byli wstrzemięźliwi, głównie jeśli chodzi o decyzje o ekspansji – powiedziała Sylwia Piechnik, Head of Office Leasing EPP.

Rosła stopa, malały apetyty

Przez wstrzemięźliwość najemców biurowych przy podejmowaniu decyzji o ekspansji, na rynku rosła stopa pustostanów, a apetyty deweloperów na rozpoczynanie nowych inwestycji zmniejszyły się.

– Niepewność, której doświadczyliśmy na początku pandemii, niestety przekłada się na pewne długofalowe zobowiązania najemców, które są niezbędne przy umowach na czas określony. W tym kontekście – choć to nie jest jeszcze rewolucja – pewne kierunki i trendy, które wcześniej były znane, wyewoluowały i stały się wiodące przy negocjacjach umów – przyznała Sylwia Piechnik.

Jak duża zaszła zmiana ? – Najemcy mniej ochoczo podchodzili do podpisywania umów najmu na długie okresy. Siedmio- czy dziesięcioletnie okresy były właściwie niemożliwe do wynegocjowania na początku pandemii. Pojawiły się zapytania o trzyletnie okresy najmu – przyznała Sylwia Piechnik.

Niektóre firmy, którym akurat kończył się kontrakt, nie przedłużały umowy, ponieważ niepewność na rynku była tak duża, że nie wiadomo było kiedy w ogóle pracownicy wrócą do biur.

– W związku z tym pojawiły się zapytania nawet o najem na jeden rok lub dwa lata, bez żadnych zachęt, tylko po to, aby przeczekać trudny czas – przyznała Sylwia Piechnik.

Kolejnym trendem wzmocnionym przez pandemię były opcje wcześniejszego wyjścia z umowy oraz zmniejszenia wynajmowanej powierzchni. 

Nadchodzi luka podażowa 

Pandemia wstrzymała niektóre budowy biurowców. – Dlatego za pewien czas należy się spodziewać luki podażowej. W związku z tym powierzchnia dostępna na ten moment będzie się wchłaniała – przewiduje Izabela Potrykus, dyrektor Biura Wynajmu i Komercjalizacji Polskiego Holdingu Nieruchomości.

Dodaje, że dzisiaj PHN otrzymuje coraz więcej zapytań o nowe powierzchnie biurowe i wcale nie chodzi o krótsze umowy najmu.

– Szczególnie jeśli chodzi o nowe budynki w realizacji. Wracamy do pięcioletnich, standardowych umów. Nie zdarzyły mi się zapytania o krótsze okresy – przyznaje Izabela Potrykus.

Jednocześnie przyznaje, że zmienia się wielkość powierzchni, na którą najemcy zgłaszają zapotrzebowanie. Wynika to z tego, że inaczej będą aranżowane biura. Potrzebujemy więcej metrów kwadratowych na pracownika, ponieważ będziemy pracować w trochę innym systemie. Odchodzimy od open space’ów do gabinetów i pracy zadaniowej.

– Umowy najmu nadal będą długoletnie. Wkrótce pojawi się luka podażowa. Najemcy potrzebujący dużej powierzchni w jednym budynku napotkają na trudności, jeśli sobie jej dzisiaj nie zarezerwują – prognozuje Izabela Potrykus.

Optymistą, jeśli chodzi o przyszłość biur, jest także Radosław Biedecki, radca prawny, partner, Kancelaria Noerr. - W biurze się integrujemy. Trudno to robić i wdrażać w bieżące sprawy firmy młodszych kolegów, gdy nikt ich nie zna. Z moich obserwacji i naszych klientów wynika, że powrót pracowników do biur jest elementem wskazanym, oczywiście przy zachowaniu elastyczności. Zaufanie zrodzone między pracownikami i pracodawcami okazało się silne - zwraca uwagę Radosław Biedecki. 

Biura chcą być gotowe do pracy

Jak się zmieni organizacja biura? Cushman & Wakefield przeprowadził badania na temat przyszłego modelu.

– Pokazują, że 25 proc. respondentów preferuje tradycyjny system, czyli w stu procentach z biura, 45 proc. wybierze hybrydę, a pozostałe 30 proc. wciąż nie podjęło decyzji, a więc mamy strategię „wait and see”. Moim zdaniem to oznacza, że teorie o całkowitym odejściu od biur są nieaktualne – przyznaje Michał Galimski, Partner, Head of Regional Market, Cushman & Wakefield.

Za pracą hybrydową opowiedziało się większość klientów formy Tork. – Zaobserwowaliśmy duży spadek zapytań o wyposażenie na przykład łazienek w nowych obiektach. Natomiast znacznie więcej realizujemy projektów doposażania biur istniejących i poprawiania ich standardów higieny. Oznacza to, że biura chcą być gotowe do pracy i przyjęcia pracowników – tłumaczy Agata Matuszewicz, Key Account Manger E-Commerce & Commercial Tork.

Dobre sygnały dla najemców

Na aspekt bezpieczeństwa higienicznego biurowców zwraca uwagę Kamil Krępa, dyrektor ds. leasingu TDJ Estate. – Dobrym sygnałem dla najemców i ich pracowników jest certyfikat WELL Health and Safety potwierdzający wydolność i sprawność systemów wentylacyjnych i klimatyzacyjnych, które powinny być jednokierunkowe. Biurowiec .KTWI, otrzymał go jako pierwszy w Polsce w grudniu 2020 r. Oznacza on, że można wracać do biura, bo jest ono bezpieczne: powierzchnie są dezynfekowane regularnie środkami obojętnymi dla środowiska – tłumaczy Kamil Krępa.

Certyfikat WELL Health and Safety jest ważnym atutem dla przyszłych najemców, podobnie jak technologia. – Deweloperzy zawsze konkurowali ze sobą na poziomie technicznym, jeśli chodzi o jakość budynku. Teraz wchodzimy w nowy etap rywalizacji technologicznej. Liczy się m.in. zarządzanie budynkiem przez aplikację, również aplikacje dostępne dla pracowników, bezdotykowość czy zdalna kontrola zaludnienia open space’ów . Klienci o to pytają - tłumaczy Marta Zawadzka, dyrektor ds. wynajmu powierzchni komercyjnych Yareal.

Najciekawsze biura, biurowce, powierzchnie coworkingowe oraz biura serwisowane na sprzedaż lub do wynajęcia. Zobacz oferty na PropertyStock.pl