PARTNERZY PORTALU

Uczestnicy Property Forum o wpływie kryzysu finansowego na rynek nieruchomości biurowych

Uczestnicy Property Forum o wpływie kryzysu finansowego na rynek nieruchomości biurowych
  • Autor: Propertynews.pl (Paulina Bełżecka)
  • Dodano: 28 wrz 2011 09:59

Kryzys na rynkach finansowych nie powinien mieć negatywnego wpływu na nieruchomości biurowe, choć może zaważyć na tych projektach, które są realizowane w celach spekulacyjnych. Ewentualne kłopoty banków mogą jednak źle wpłynąć na możliwości finansowania projektów deweloperskich - oceniają prelegenci Property Forum 2011.

  • Autor: Propertynews.pl (Paulina Bełżecka)
  • Dodano: 28 wrz 2011 09:59

Zdaniem Kingi Nowakowskiej, dyrektora zarządzającego w Capital Park Sp z o.o., kryzys finansowy nie powinien dotknąć rynku nieruchomości biurowych bezpośrednio. - Raczej martwimy się, co się będzie działo z bankami i z możliwościami uzyskania przez firmy kredytowania na swoje inwestycje - mówiła Kinga Nowakowska podczas sesji rynek powierzchni biurowych. - Obecnie w Polsce są 2-3 banki, które są w stanie udzielić takiego kredytu. Ich warunki, dotyczące m.in. umów najmu, są bardzo wyśrubowane - wyjaśnia Kinga Nowakowska.

Arkadiusz Rudzki z firmy Knight Frank Sp. z o.o., ocenia, że sytuacja gospodarcza jest stabilna, a kraj jest bezpieczny. - Nie widać problemów z płynnością finansową. Dopóki będziemy mieć możliwość korzystania z dotacji infrastrukturalnych, czyli do roku 2013, nie powinno być większych problemów. Potem jednak może być różnie - przyznaje.

Maciej Zajdel, prezes IVG Poland Sp z o.o. zauważa, że rynek nieruchomości biurowych trzeba traktować dwutorowo: jako rynek inwestycyjny i rynek najmu. - To co się dzieje w sektorze finansowym będzie miało wpływ na rynek inwestycyjny. W przyszłym roku może odczuć on wpływ kryzysu. Rynek najmu będzie się dalej rozwijał - ocenia Maciej Zajdel. Jego zdaniem, może wówczas dojść do ograniczenia atrakcyjności rynku inwestycyjnego w Polsce, ale firmy całkowicie nie zaprzestaną realizacji.

Prelegenci zgadzają się, że firmom deweloperskim nie jest łatwo sprostać warunkom, jakie stawiają banki finansujące projekty biurowe. - Jest to dosyć trudne, ale nie niemożliwe. Trzeba też wziąć pod uwagę, iż projekty są różne - są budynki "szyte na miarę", budowane pod wymagania konkretnego klienta, a także budynki uniwersalne. Jednak generalnie, nie jest proste, pozyskanie finansowania na duży projekt - uważa Piotr M. Krawczyński, dyrektor zarządzający w Kulczyk Silverstein Properties Sp z o.o.

Natomiast Maciej Zajdel ocenia, że Polska jest dobrze postrzegana przez instytucje finansowe. - Banki globalnie patrzą na rynki. Wydaje mi się, że na nasz kraj postrzegają optymistycznie i jest tu możliwość uzyskania finansowania na lepszych warunkach niż na innych państwach europejskich, ustabilizowanych rynkach nieruchomościowych. Dobrze to świadczy o naszym rynku i pozwala na optymistyczne prognozy na następne kilkanaście miesięcy - mówi prezes IVG Poland.

Arkadiusz Rudzki przypomina natomiast, iż w latach 2007-2008 banki bardzo łatwo udzielały kredytów na projekty deweloperskie, jednak to się zmienia. - Teraz banki wchodzą w rolę regulatora, który kontroluje napływ kapitału na rynek - mówi.

Deweloperzy widzą ogromny potencjał na polskim rynku biurowym. - Dane rynkowe za rok 2010 i 2011 wskazują na rekordową liczbę zawartych transakcji na rynku biurowym, głównie warszawskim. W 2011 roku absorpcja netto przewyższy również powierzchnię oddawaną do użytku. Strona podażowa zależy naturalnie od aktywności deweloperów i realizacji nowych projektów - wyjaśnia Tomasz Czuba, dyrektor, Dział Wynajmu Powierzchni Biurowych, Jones Lang LaSalle.

Na rynek nowoczesnej powierzchni biurowej patrzy z nadzieją Kinga Nowakowska. - Wydaje się nam, że najbliższe lata będą dla tego sektora bardzo dobre - prognozuje. Jak dodaje Piotr M. Krawczyński, na dobre projekty zawsze znajdzie się i finansowanie i najemca.

Arkadiusz Rudzki twierdzi, że na polskim rynku jest obecna grupa deweloperów mających na tyle duże zasoby kapitałowe, by realizować projekty spekulacyjne. - Najemcy trzeba udowodnić, że jest się w stanie wystartować z projektem. Dlatego deweloperzy podejmują ryzyko budowy spekulacyjnej i potem szukają sposobu na refinansowanie - podkreśla Arkadiusz Rudzki.

Największy udział w popycie na powierzchnię biurową mają nadal firmy z sektora usług. - W statystykach rynku warszawskiego obserwujemy nadal dosyć niewielki udział ekspansji powierzchniowej firm (na poziomie 4-6 proc. przez ostatnie dwa lata). Do niedawna znaczne ilości powierzchni były również oferowane do podnajęcia, chociaż dziś ilość tych powierzchni zdecydowanie uległa zmniejszeniu - wyjaśnia Tomasz Czuba. 

Popyt na nowe inwestycje biurowe kreują m.in. firmy z sektora BPO i SSC. - Bardzo wiele mówi się o sektorze firm BPO. Ocenia się, że w Polsce działa obecnie prawie 300 centrów BPO. Wybór lokalizacji głównie pada na miasta regionalne (głównie Kraków, gdzie jest ponad 16 tys. zatrudnionych w tym sektorze) - podkreśla Tomasz Czuba.

Najciekawsze biura, biurowce, powierzchnie coworkingowe oraz biura serwisowane na sprzedaż lub do wynajęcia. Zobacz oferty na PropertyStock.pl

Zdaniem Arkadiusza Rudzkiego, zawirowania na rynkach europejskich mogą wpłynąć pozytywnie na rynek BPO w naszym kraju. - W momencie kryzysu firmy oszczędzają, a polska jest atrakcyjnym rynkiem, jeśli chodzi o koszty siły roboczej w porównaniu do Europu Zachodniej czy USA. Poza tym firmy te cenią sobie dostęp do wykwalifikowanej kadry, z czym w naszym kraju nie ma problemów - mówi.

Uczestnicy Property Forum zastanawiali się nad rolą ceny i lokalizacji w wyborze danego projektu przez najemcę. - Mamy pewien rozdźwięk pomiędzy rynkiem budynków istniejących a projektami gotowymi do realizacji i walczącymi o nowych najemców („pre-lease"). Pierwszy z nich przeżywa bardzo dobry okres, ponieważ pustostany maleją, a czynsze powoli rosną - mówi Tomasz Czuba.

Piotr M. Krawczyński nie zgadza się z teorią, że główną rolę na rynku najemców odgrywa cena. - Każdy najemca ma inne potrzeby. Liczą się też inne elementy, jak certyfikacja ekologiczna, rozwiązania technologiczna czy sposoby zarządzania - mówi Piotr M. Krawczyński.

Maciej Zajdel uważa, że cena i lokalizacja są powiązanie. - Im bardziej oddalamy się od centrum, tym większe znaczenie ma cena. Lokalizacja jest istotnym kryterium tam, gdzie dużo się buduje i jest duża konkurencja, czyli daleko od centrum - podsumowuje.

Arkadiusz Rudzki zwraca uwagę, że cena gra główną rolę na rynkach regionalnych. W tym przypadku na znaczeniu traci zaś lokalizacja.
- Trochę inna sytuacja ma miejsce w przypadku najemców - małych i średnich firm. Takie podmioty przyzwyczajają się czy to do lokalizacji czy do wynajmującego - mówi Rafał Krzemień, członek zarządu, grupa PHN SA.

Uczestnicy zgodnie stwierdzili, że lokalizacja jest też istotna z punktu widzenia długoterminowego utrzymania wartości nieruchomości.

Coraz więcej deweloperów stara się o certyfikację ekologiczną swoich inwestycji. Zdaniem Kingi Nowakowskiej, polski rynek dopiero edukuje się w tym zakresie. - W Warszawie mamy trzy pierwsze certyfikowane budynki. Jesteśmy skazani na realizację obiektów ekologicznych, bo w tym kierunku zmierza świat. Poza tym taki sposób budowy przynosi wymierne korzyści i oszczędności - podsumowuje Nowakowska.

Jak podkreśla Maciej Zajdel, na ekologiczne certyfikaty zwracają też uwagę fundusze. - Coraz więcej tego typu instytucji chciałoby mieć „zielone" budynki w swoich zasobach - zauważa.


WSZYSTKIE KOMENTARZE (1)

  • bodziu 2012-09-26 11:42:43
    Niestety, ale kryzys ma negatywny wpływ na sytuację rynkową. Można powiedzieć, że bardzo zły, bo transakcji jest mało - na szczęście nie w branży nieruchomości komercyjnych. Hale firmy Jartom dobrze się sprzedają, ale sądzę, że to dzięki niskim wycenom. Okazji w ich bazie nie brakuje - pytanie czy inwestorzy się skuszą.

PISZESZ DO NAS Z ADRESU IP: 3.235.228.219
Dodając komentarz, oświadczasz, że akceptujesz regulamin serwisu

Logowanie

Dla subskrybentów naszych usług (Strefa Premium, newslettery) oraz uczestników konferencji ogranizowanych przez Grupę PTWP

Nie pamiętasz hasła?

Nie masz jeszcze konta? Kliknij i zarejestruj się teraz!